Paragraaf Grondbeleid

Belang grondbeleid (functies) voor de provincie

In 2013 hebben PS de Nota Grondbeleid 2013 vastgesteld en daarmee de kaders van en ontwikkelopgaven voor het provinciale grondbeleid voor de komende 4 jaar. Het provinciaal grondbeleid kent vier basisprincipes:

  • grondbeleid is een middel om provinciale doelen te bereiken;
  • grondbeleid is marktconform;
  • grondbeleid wordt op een wijze uitgevoerd die de vastgoedmarkt niet verstoort;
  • grondbeleid is gericht op het behoud van waarde.

Op een aantal terreinen is de provincie direct verantwoordelijk voor de realisatie van plannen:

  • De aanleg van provinciale wegen, vaarwegen, fietspaden en openbaar vervoerverbindingen.
  • De realisatie van ecologische hoofdstructuur en recreatiegebieden.

Voor de realisatie van deze doelstellingen dient de provincie over gronden te kunnen beschikken en voert de provincie een actief grondbeleid. Het gaat niet alleen om verwerven en in het uiterste geval onteigenen, maar ook om het in (tijdelijk) beheer nemen van de verworven gronden en het verkopen van gronden. Met name voor de groene agenda is dit laatste van belang omdat de realisatie van de ecologische hoofdstructuur voor een belangrijk deel gefinancierd wordt uit de verkoop (of ruil) van Bureau Beheer Landbouwgronden (BBL)-bezit dat buiten de begrenzing van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) ligt. Grondtransacties ten behoeve van natuur en recreatie worden meestal gedaan door de Dienst Landelijk Gebied (DLG) in opdracht van de provincie. Voor het project Buijtenland van Rhoon verwerft de provincie zelf.

De provincie is ook verantwoordelijk voor regionale gebiedsontwikkeling. De provincie organiseert de samenwerking tussen de in de regio relevante partners, zorgt voor een gemeenschappelijk gedragen ontwikkelingsvisie en maakt afspraken over de realisatie. Planologisch is de provincie toegerust om risicodragende grondexploitaties te voeren, maar het feit dat marktpartijen en gemeenten primair verantwoordelijk zijn en gezien de financiële positie van de provincie en de risico’s hierbij, is daartoe geen aanleiding. Bij regionale gebiedsontwikkeling beperkt de provincie haar realisatietaak tot de verantwoordelijkheid voor provinciale hoofdinfrastructuur (wegen en groen). In het verleden is de provincie verder gegaan in het delen van risico’s, zoals in de participatie in de Publieke Grondbank Zuidplaspolder, welke dossiers nog niet zijn afgesloten en doorlopende aandacht vergen.

Provinciaal grondbeleid en risico's

Het provinciaal grondbeleid kent een drietal risico's:

  • Kostenbeheersingsrisico: de provincie koopt grond aan voor wegen en groen. Deze kosten worden tevoren geraamd en opgenomen in het door het bestuur vast te stellen budget en uitvoeringsplanning. Tot dit risico behoort ook het tijdig beschikbaar hebben van de noodzakelijke grond.
  • (grond) Exploitatierisico: het risico dat gelopen wordt ten gevolge van vertraging of afstel van planrealisatie en/of tegenvallende opbrengsten uit verkoop van bouwgrond. In het voorgaande is reeds aangegeven dat de provincie dit soort risico’s primair tot de verantwoordelijkheid van marktpartijen en gemeenten rekent, maar dat de provincie in het verleden wel in dit soort risico’s heeft gedeeld en dat deze dossiers nog niet zijn afgesloten.
  • Beleidsrisico: dit zijn risico's die verbonden zijn aan ingrijpende wijzigingen in het beleid, zoals bijvoorbeeld in de afgelopen jaren de ingrijpende wijzigingen in het beleid van het Rijk met betrekking tot de Ecologische Hoofdstructuur.

De provincie neemt maatregelen om risico's te beheersen. Een mogelijkheid om risico’s te beheersen is het delen van het risico met andere partijen of het geheel beleggen van het risico bij anderen. Is er sprake van een risico dat de provincie neemt, dan worden risico's benoemd en maatregelen getroffen. Dit vergt een gedegen kennis van markt en beleid. Maatregelen komen tot uitdrukking in uitvoeringsplanning en budgetbeheer en door het regelmatig monitoren van de risicofactoren. De provincie beschikt, net als andere overheden, over bijzondere instrumenten om plannen te realiseren en daarmee risico's te beheersen zoals onteigening en toepassing van het voorkeursrecht.

Uitvoering van het grondbeleid in 2014

Projecten

Op bijgaande kaart staan de belangrijkste projecten waaraan de provincie in 2014 een bijdrage zal leveren. Het gaat om de volgende categorieën provinciale projecten:

  • Aanleg van wegen, waterwegen, fietspaden en openbaar vervoertracés.
  • Integrale ruimtelijke ontwikkelingsprojecten (IRP).
  • Groenprojecten: realisatie ecologische hoofdstructuur en recreatiegebieden

Op onderstaand kaartje zijn de belangrijkste vervoersprojecten opgenomen en grote groenprojecten waarvoor de provincie zelf het projectmanagement voert.

Belangrijkste projecten 2014

Bron: Cartografie provincie Zuid-Holland.

Vervoersprojecten

In juli 2012 hebben Provinciale Staten besloten tot uitvoering van de RijnlandRoute. Dit besluit is verder uitgewerkt en zal leiden tot vastlegging van het tracé in een provinciaal Inpassingsplan. Andere delen van het tracé zijn vastgelegd in een Tracébesluit van de rijksoverheid. Met grondeigenaren die hebben aangegeven nu al, vooruitlopend op de planologische vastlegging, te willen verkopen wordt onderhandeld.

Projecten Ecologische Hoofdstructuur en Recreatie om de Stad

Het bestuursakkoord Natuur regelt de decentralisatie van realisatie en beheer van natuur en recreatie naar de provincie. Vanuit grondbeleid is het eerste aandachtspunt de verwerving van inkomsten uit verkoop van grond. De ecologische hoofdstructuur wordt deels gefinancierd uit de verkoop van overtollig grondbezit van BBL: ‘grond voor grond’. Zie verder onder ‘Specifieke Verkoopprogramma’s’, ‘Grond voor grond’. Een tweede aandachtspunt vormt het toekomstig beheer van natuur- en recreatieterreinen. De provincie streeft een level playing field na en meer marktwerking in de regeling van het beheer van groene gebieden. Begin 2014 komt GS met voorstellen om duurzaam beheer met zoveel mogelijk behoud van de beheerkwaliteit door versterking van marktwerking te regelen. Hierbij wordt ook aandacht besteed aan het concessiemodel. Op dit moment beperkt de provincie de overdracht van eigendom aan Terrein Beherende Organisaties (TBO’s) tot afronding van bestaand bezit.

Integrale Ruimtelijke Projecten (IRP) en verbonden partijen met grondexploitaties

In de meeste IRP's loopt de provincie geen grondexploitatierisico's. Alleen in de Zuidplaspolder is daarvan sprake als gevolg van de deelname van de provincie in de publieke grondbank Zuidplas. De Grondbank heeft gronden aangekocht voor de ontwikkeling van de Zuidplas. De provincie heeft inmiddels een voorziening getroffen in verband met dreigende verliezen op de grondportefeuille van de grondbank.

Voorts neemt de provincie deel aan:

  • De Regionale OntwikkelingsMaatschappij Drechtsteden (ROM-D).
  • De Ontwikkelingsmaatschappij het Nieuwe Westland (ONW).

Beide participaties zijn publiek-private samenwerkingsverbanden. De ROM-D is in 1999 opgericht en heeft als doel het versterken van de regionale economie van de Drechtsteden en heeft in dat kader de grondexploitatie van bedrijfsterreinen in haar portefeuille. De provincie neemt deel aan de ROM Capital, een onderdeel van de ROM-D, waarin publieke partijen investeringskapitaal beschikbaar stellen voor de realisatie van bedrijfsterreinen.

De Ontwikkelingsmaatschappij het Nieuwe Westland (ONW) is in 2002 in het leven geroepen om de ambities van het Integraal Ontwikkelingsplan Westland (IOPW) te verwezenlijken. In dat kader voert de ONW de grondexploitatie voor 1.400 woningen. De provincie heeft aangegeven haar deelname te willen overdragen aan de gemeente Westland.

Strategisch bezit

Strategische aankopen worden gedaan als de provincie in de gelegenheid komt om onder gunstige voorwaarden grond aan te kopen die ze in de nabije toekomst denkt nodig te hebben. De provincie heeft daar tot op heden spaarzaam gebruik van gemaakt. In 2014 verwacht de provincie een uitvoeringsovereenkomst te sluiten inzake de uitbreiding zandwinning Valkenburgse Meer waarbij de aankoopkosten zullen worden verrekend met de opbrengsten uit zandwinning.

In 2006 heeft de provincie samen met de gemeente Rotterdam circa 16 ha grond aangekocht met het oog op de mogelijke realisatie van een bedrijfsterrein in de noordrand van de Hoeksche Waard. Dit plan is van de baan en er zijn geen alternatieve provinciale belangen om dit strategisch bezit aan te houden. In 2014 zal deze grond op de markt worden gezet, nu gebleken is dat deze grond voor geen ander provinciaal doel noodzakelijk zal zijn. De onderliggende boekwaarde is marktconform zodat verwacht wordt dat verkoop geen noemenswaardige verlies of winst zal opleveren.

Beheer en verkoop verspreid provinciaal bezit

Grond die aangekocht is voor een weg of een project kan lang niet altijd direct daarvoor worden gebruikt. Vaak wordt bij aankoop voortzetting van gebruik voor beperkte tijd afgesproken opdat de grond (soms met opstallen) niet 'verloedert'.

De provincie is eigenaar van een behoorlijk aantal verspreid liggende gronden van meestal beperkte omvang. Vaak zijn ze meegekocht voor een provinciaal doel. Deze zogenaamde overhoeken zijn meestal incourante onbebouwde percelen, die niet (meer) van belang zijn voor de uitvoering van een provinciaal project of provinciale dienst en waarvan behoud om strategische redenen niet aan de orde is. Deze gronden worden zoveel mogelijk verkocht en indien dat niet mogelijk blijkt, in huur of pacht uitgegeven. De netto-opbrengst uit verkoop voor 2014 is begroot op € 0,5 mln. Aan deze verkopen is geen risico verbonden in de zin dat verspreid bezit geen boekwaarde kent. Maar de crisis in het vastgoed treft ook de verkoop van verspreid bezit waardoor in 2014 een verhoogde inzet zal moeten worden gepleegd om de begrote opbrengst te realiseren. Niet alle bezit leent zich voor verkoop. Een deel van de gronden wordt verpacht of verhuurd. Door een meer marktconform verhuurbeleid verwacht de provincie een lichte toename van de opbrengsten uit verhuur.

Specifieke verkoopprogramma’s

Grond voor grond

De provincie is autonoom verantwoordelijk voor de afronding en het beheer van de Ecologische Hoofdstructuur en krijgt geld en grond van het Rijk ter beschikking om deze taak te kunnen uitvoeren. De grond betreft aangekocht bezit van BBL, die niet meer voor de functie natuur of recreatie nodig is en verkocht kan gaan worden. Over het beschikkingsrecht van deze BBL-grond is pas onlangs (in concept) overeenstemming bereikt in het kader van de voorbereiding van de Hoofdlijnennotitie Natuur die staatssecretaris Dijksma naar verwachting, op het moment van schrijven, eind 2013 naar de kamer zal zenden[17]. De provincie bereidt de actieve verkoop van deze zogenaamde BBL-gronden voor. Daarbij wordt gestreefd naar planmatige verkoop die de regionale grondmarkten niet verstoort. De verkoop en invloed op de markt zullen zorgvuldig worden gemonitord om waar nodig de planning te kunnen bijstellen. Het gaat in hoofdzaak om verkopen op de agrarische markt maar daar waar ruimere bestemmingen en hogere opbrengsten mogelijk zijn zal de grond met die bestemming / waarde op de markt worden gebracht.

Verkoop provinciale recreatiegebieden in relatie tot verzelfstandiging Groenservice Zuid-Holland (G.Z-H)

De meeste recreatiegebieden zijn eigendom van de recreatieschappen en in beheer bij de G.Z-H. Vanouds heeft de provincie een aantal, meestal kleinere, lokale recreatiegebieden zelf in eigendom. Deze gebieden passen niet langer in het profiel van de G.Z-H en de meeste zullen door de provincie worden verkocht aan de betreffende gemeente met behoud van de recreatiefunctie. De verkoop zal geen geld opleveren, maar door afkoop van het beheer zal op termijn geld bespaard worden.

Steunpunten DBI

In de afgelopen jaren heeft de provincie overtollig geworden steunpunten verkocht. De programmatische verkoop van steunpunten die vrijkwamen ten gevolge van de nieuwe huisvestingsvisie van DBI is daarmee beëindigd. Incidenteel zullen nog wel steunpunten, die hun functie verliezen, op de markt worden gebracht.

Steunpunten Muskusrattenbestrijding

In 2011 is de Muskusrattenbestrijding overgedragen aan de waterschappen. De overdracht van de steunpunten aan de waterschappen is uitgesteld, omdat de waterschappen nog niet weten of deze steunpunten nodig zijn voor voortzetting van deze dienst. De waterschappen zullen daarover vóór medio 2014 een besluit nemen. Voor zover blijkt dat waterschappen deze steunpunten wel nodig hebben, worden deze aan de waterschappen boekwaardeneutraal verkocht. In de tussentijd worden de steunpunten boekwaardeneutraal verhuurd.

Overige grondposities

De provincie is eigenaar van de ondergrond van provinciale wegen en vaarwegen en van het provinciehuis. Deze gronden zijn dus onlosmakelijk verbonden met de functie van het gebouwde dat zich daarop bevindt. Op de grond voor wegen en vaarwegen wordt afgeschreven in overeenstemming met het afschrijvingsregime van wegen of vaarwegen in respectievelijk 30 of 40 jaar. Op de ondergrond van het provinciehuis wordt niet afgeschreven (op het bouwwerk zelf wel). Er is geen risico verbonden aan deze geactiveerde grondposities.

De provincies hebben aan het bereiken van dit conceptakkoord de voorwaarde gekoppeld dat het Rijk ook voldoende financiële middelen zal toekennen voor de uitvoering van de EHS.

Er zijn geen bijstellingen opgenomen voor dit onderwerp in de Voorjaarsnota 2014.

Er zijn geen bijstellingen opgenomen voor dit onderwerp in de Najaarsnota 2014.

Inleiding

In 2014 heeft de provincie zich voorbereid op de overname van grondtaken van de Dienst Landelijk Gebied die als rijksagentschap ophoudt te bestaan. De taken, gronden (ondergebracht bij het Bureau Beheer Landbouwgronden (BBL)), mensen en middelen zijn verdeeld, geplaatst of overgedragen aan provincies en andere rijksorganen. In 2014 zijn de betreffende gronden in economische eigendom overgedragen aan de provincie en een groot deel daarvan is ook in juridische eigendom overgedragen aan de provincie. Het Bestuursakkoord Grond staat niet toe dat alle grond al juridisch geleverd wordt aan de provincie, maar middels het economische eigendom is de provincie feitelijk handelingsbevoegd.

Een groot deel van de gronden wordt verpacht. De door de voormalige DLG geregelde verpachtingen lopen door tot en met 31 december 2014. In 2014 heeft de provincie het beleidskader voor deze verpachtingen aangescherpt en op basis van deze kaders zijn inmiddels de verpachtingen voor het jaar 2015 en verder geregeld. De nieuwe taken zijn geregeld binnen de bestaande organisatie, maar de toename van taken maken enkele organisatorische aanpassingen binnen de provincie noodzakelijk. Deze zijn inmiddels vastgesteld en doorgevoerd. De systematiek van waardering, de financiële boekingsgang en financiële verantwoording van middelen is door de onafhankelijke accountant positief beoordeeld.

Beleidskaders

Op het provinciaal grondbeleid zijn de beleidskaders van toepassing van de Nota Grondbeleid 2013-2017, die een marktconform grondbeleid en een 'level playing field' voorstaat. Tevens beoogt het provinciaal grondbeleid behoud van waarde van haar eigendommen door een goed beheer. Het provinciale grondbeleid is daarmee volledig in overeenstemming met wet- en regelgeving van het Rijk en de Europese Unie.

Realisatie verkeers- en vervoersprojecten

In 2014 hebben voor de realisatie van verkeers- en vervoersprojecten in totaal 121 grondtransacties plaatsgevonden; 40 aankopen, 12 verkopen, 7 ruilingen, 2 erfdienstbaarheden algemeen, 47 erfdienstbaarheden in het kader van de Regeling Overname Bescherming Oevers (ROBO's), 12 regelingen van opstalrecht en 1 verjaringszaak.

In 2014 zijn 5 cassatieberoepen op lopende gerechtelijke onteigeningen nog in procedure. Er zijn in 2014 ten behoeve van 2 (deel- )projecten gerechtelijke onteigeningsprocedures gestart, waarbij in totaal 14 dagvaardingen zijn uitgebracht. Uiteindelijk wordt in 4 dossiers geprocedeerd over de hoogte van de schadeloosstelling. De overige dossiers zijn tijdens de procedure alsnog minnelijk afgerond. Er zijn geen eindvonnissen gewezen in 2014.

In totaal is voor circa € 16,6 mln aangekocht (inclusief enkele onteigeningsschadeloosstellingen) en voor € 0,5 mln verkocht. Deze aan- en verkopen zijn begroot en gerealiseerd binnen de programma's van de beleidsdirecties.

Het grootste project binnen dit totaal betreft de RijnlandRoute. Na lange voorbereiding, heeft in 2014 de provincie formeel besloten tot de aanleg van de RijnlandRoute, een gemeenschappelijk project van het Rijk en provincie Zuid-Holland. Provinciale Staten hebben Gedeputeerde Staten gevraagd om, vooruitlopend op deze definitieve besluitvorming, met betrokken grondeigenaren in overleg te treden en zo nodig te onderhandelen over versnelde aankoop. In dit kader zijn in 2014 11 aankopen van grond gedaan voor een bedrag van € 11 mln en is voor € 0,3 mln aan gronden verkocht.

 

De belangrijkste projecten uitgelicht

De belangrijkste projecten in realisatie zijn in onderstaande kaart aangegeven. Deze kaart is gelijk aan de kaart zoals die is opgenomen in de paragraaf Grondbeleid van de Begroting 2014. Niet alle projecten zijn aangegeven; omwille van de leesbaarheid zijn tal van kleinere projecten, zoals fietspaden of aanpassingen van rotondes, weggelaten.

De provinciale verwervingsportefeuille voor verkeer en vervoer heeft betrekking op de realisatie van de aanleg van provinciale infrastructuur (wegen, fietspaden en vaarwegen). In 2014 heeft de provincie daadwerkelijk ten behoeve van verkeersprojecten gronden verworven. In sommige gevallen is, net als in het verleden, meer grond verworven dan noodzakelijk was voor de geplande werken. Deze extra verwerving wordt gerealiseerd indien bijvoorbeeld het restant voor de eigenaar niet meer te exploiteren is of als door de aankoop van de extra gronden de totale verwerving wordt bespoedigd. Dit surplus aan gronden wordt zo spoedig mogelijk doorverkocht of geruild en ontvangen middelen vloeien terug naar het projectbudget.

 

De grootste aankopen ten behoeve van verkeer- en vervoersprojecten in 2014 zijn verricht voor:

  1. RijnlandRoute € 11 mln

  2. N207 € 1,4 mln

  3. Parallelstructuur A12 (Moordrechtboog/Extra Gouwekruising) € 3,4 mln

 

De grootste verkopen in het kader van verkeer- en vervoersprojecten in 2014 zijn verricht voor:

  1. RijnlandRoute € 0,3 mln

  2. Parallelstructuur A12 (Moordrechtboog/Extra Gouwekruising) € 0,08 mln

Het restant van de aankoopsommen en opbrengsten zijn geboekt in het kader van diverse kleinere projecten en worden hier niet nader toegelicht.

Gebiedsontwikkelingsmaatschappijen

De provincie is middels haar aandeel van 40% in de (publieke) Grondbank Zuidplas, mede-eigenaar van gronden die in de afgelopen jaren zijn gekocht ten behoeve van de ontwikkeling van de Zuidplaspolder. Als gevolg van de vastgoedcrisis zijn de ambities bijgesteld. De eerder getroffen voorziening en maatregelen om het hierdoor ontstane verlies binnen de Grondbank te compenseren, zijn in 2014 voldoende gebleken. Deelnemers dragen jaarlijks de rentelasten van de uitstaande leningen, voor de provincie bedraagt dit € 1,7 mln.

De gemeente Waddinxveen heeft een exploitatie-overeenkomst gesloten met de beoogde ontwikkelaar van de Glasparel-plus. De provincie is eigenaar van grond ter plaatse, die zij heeft verkregen van het Bureau Beheer Landbouwgronden. Met de beoogde ontwikkelaar heeft de provincie een voorovereenkomst gesloten, die de verkoop van deze grond regelt en die aansluit op voornoemde exploitatieovereenkomst.

Tevens participeert de provincie in de Ontwikkelingsmaatschappij Het Nieuwe Westland (ONW). De provincie is in overleg getreden met de andere partners in het ONW om haar actieve participatie om te zetten in een deelname als stille vennoot. Het risico is gemaximeerd tot het maximaal toegezegde eigen vermogen en wordt hierdoor verder beperkt.

Strategische aankopen

In 2014 hebben geen strategische grondaankopen plaatsgevonden. De provincie is terughoudend met het doen van strategische aankopen in verband met de daaraan verbonden risico's.

Natuur en recreatie

Grondportefeuille BBL/DLG

Eind 2013 hebben de provincies en het rijk een bestuursovereenkomst grond ondertekend die voorziet in de economische levering van alle gronden in de categorie: BBL-oud en BBL-nieuw. Begin 2014 hebben provincie en rijk deze economische levering privaatrechtelijk vastgelegd in een zogenaamde vaststellingsovereenkomst. Het bestuursakkoord laat de juridische levering van deze gronden fasegewijs toe. In augustus 2014 is de juridische levering van 2.200 ha notarieel gepasseerd Dat is bijna het maximum van het maximaal toegestane aantal hectare dat tot 2016 juridisch mag worden geleverd.

 
Grond voor Grond

De provincie verkoopt een deel van haar gronden aan derden om middelen te genereren voor de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Dit wordt Grond-voor-Grond genoemd. De gronden die hiervoor in aanmerking komen, zijn de gronden gelegen buiten de begrenzing van EHS of Recreatie om de Stad (RodS). In de periode tot 2027 moet circa € 96 mln aan opbrengsten worden gerealiseerd. In 2014 is uit Grond-voor-Grond totaal ruim € 17 mln gegenereerd. De belangrijkste transacties betreffen een grondruil in het Bentwoud en kavelruilen in de gebieden Krimpenerwaard en Gouwe Wiericke.

 
Verkoop provinciale recreatiegebieden

In 2014 is gesproken met (gemeenten in) de Leidse regio over overdracht van provinciale recreatiegebieden. Een aantal verkoopovereenkomsten is in de afrondende fase. Daadwerkelijk zijn in 2014 twee gebieden overgedragen.

 
750 ha PMR (project Buijtenland van Rhoon)

Project Mainport Rotterdam heeft een dubbele doelstelling: de Tweede Maasvlakte realiseren en het verbeteren van het leef-/economisch klimaat door 750 ha groene recreatie- en natuurgebieden rond Rotterdam te realiseren. Dit recreatie-/natuurtekort is een bedreiging voor een economisch vitale ontwikkeling van dit mainportgebied. De provincie ontwikkelt het Buijtenland van Rhoon, dat met een grootte van circa 600 ha het grootste deel van de opgave vertegenwoordigt. In 2014 heeft Veerman geadviseerd meer ruimte te geven aan direct belanghebbenden in de ontwikkeling van het gebied. Toch zijn lopende verwervingsonderhandelingen voortgezet als beide partijen dit wenselijk achten. Dit heeft in 2014 geleid tot de aankoop van 9,2 ha grond voor in totaal € 0,8 mln.

Beheer en verkoop van verspreid bezit

De provincie beschikt over verspreide eigendommen die kunnen worden verkocht als ze geen nut meer hebben voor de provinciale dienst én niet van strategisch belang zijn met het oog op gebiedsontwikkeling. Veelal betreft het kleinere stukjes grond die alleen interessant zijn voor eigenaren van aangrenzende percelen. Daarom is gekozen voor een vraaggericht verkoopbeleid. Zodra een eigenaar van een aangrenzend perceel belangstelling toont voor een perceel wordt bekeken of verkoop mogelijk is en onder welke voorwaarden tot verkoop kan worden overgegaan.

In 2014 is met 9 transacties verspreid bezit verkocht, dit leverde een baat op van € 0,4 mln. De geraamde baat volgens de primitieve Begroting 2014 bedroeg € 0,5 mln. Voor zover verkoop niet mogelijk of opportuun is, verhuurt of verpacht de provincie vastgoed(beheer). De opbrengsten uit beheer bedroegen in 2014 € 0,3 mln.

 
Verkoop van voormalige steunpunten en dienstwoningen

Het aantal steunpunten van de Dienst Beheer Infrastructuur wordt verminderd. Hierdoor komen onroerende zaken vrij die op de markt worden gebracht. De meeste zijn inmiddels verkocht. In 2014 heeft geen verkoop plaatsgevonden. In de primitieve Begroting 2014 is deze post PM geraamd.

De provincie heeft nog enkele dienstwoningen in eigendom, die verkocht worden op het moment dat de woningen vrij van huur zijn. In 2014 heeft verkoop van 2 dienstwoningen plaatsgevonden ten bedrage van € 0,5 mln. In de primitieve Begroting 2014 is deze post PM geraamd.